Karbon Ayak İzi Hesaplama Platformu

Temmuz 2025 ✓ Tamamlandı

İklim Kanunu (No. 7552) TBMM'de kabul edildi ve yürürlüğe girdi. TR ETS'nin yasal zemini oluştu. Karbon Piyasası Kurulu ve İklim Değişikliği Başkanlığı kurumsal çerçevesi kuruldu.
Temmuz–Ağustos 2025 ✓ Tamamlandı
ETS Yönetmeliği taslağı yayımlandı (22 Temmuz). Paydaş görüşleri alındı (4 Ağustos kapanış). Kapsam, tahsisat yöntemi, izin süreci, ceza mekanizması taslakta tanımlandı.

Teknik olarak "karbon vergisi" değil, ama halk arasında öyle bilinir. Fark önemli:
Karbon vergisi → hükümet fiyatı belirler, siz o fiyattan dilediğiniz kadar yayarsınız.
EU ETS → hükümet miktarı belirler (emisyon tavanı), fiyatı piyasa oluşturur. Siz ya emisyonu azaltırsınız ya da izin satın alırsınız.

Nasıl çalışır — basit mantık:
AB her yıl piyasaya sürülebilecek toplam CO₂ miktarını belirler (cap). Bu miktarı temsil eden "izinler" (EUA — European Union Allowance) ihaleyle satılır ya da ücretsiz dağıtılır. 1 EUA = 1 ton CO₂ yayma hakkı.
Bir fabrika yılda 100 ton CO₂ yayıyorsa 100 EUA teslim etmek zorunda. Elinde 80 varsa 20 tane piyasadan satın alır. Elinde 120 varsa fazla 20'yi başkasına satar.

Bunlar gönüllü karbon piyasasının standart koyucu kuruluşları. Devlet zorunluluğu değil — şirketlerin ve bireylerin kendi inisiyatifleriyle karbon nötr olma iddiasını desteklemek için kullandıkları çerçeveler.

Temel mantık şu:
Bir fabrika ağaç dikiyor, orman koruyor ya da yenilenebilir enerji kuruyorsa — bu faaliyetin gerçekten ne kadar CO₂ azalttığını veya tuttuğunu kim doğrulayacak? Ve bu azaltımı kim "kredi" olarak tescil edecek ki başka biri satın alabilsin?
İşte bu kuruluşlar tam olarak o boşluğu dolduruyor.

Dört büyük programın farkı:
Verra (VCS — Verified Carbon Standard)
Piyasanın en büyüğü. Ormancılık, arazi kullanımı, enerji verimliliği projelerinde dünya genelinde en fazla kredi hacmi burada. Standartları kapsamlı ama son yıllarda bazı orman projelerinde metodoloji eleştirileri aldı.
Gold Standard
İsviçre merkezli, WWF destekli. Verra'ya kıyasla daha katı sosyal ve kalkınma kriterleri var — bir projenin hem karbon hem de yerel topluma fayda sağlaması gerekiyor. Daha küçük hacim, daha yüksek güvenilirlik algısı.
GCC (Global Carbon Council)
Katar merkezli, IETA destekli. Özellikle Körfez ve MENA bölgesindeki projelere odaklanıyor. Paris Anlaşması Madde 6 uyumuna erken yatırım yaptı.
ICR (International Carbon Registry)
Finlandiya merkezli, görece yeni. Teknoloji tabanlı karbon giderimi projelerine (CCS, biyochar, doğrudan hava yakalama) daha açık yapısıyla öne çıkıyor.

Hayır, farklı — ama birbirini tamamlayan kavramlar. Karıştırılması çok yaygın.Temel fark tek cümlede:SKDM, gümrük sınırında uygulanan bir vergi mekanizması. ISO 14067 ise bir ürünün yaşam döngüsü boyunca ne kadar karbon yaydığını hesaplayan bir standarttır.Biri politika aracı, diğeri teknik metodoloji. SKDM ne istiyor?AB sınırında çimento, çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen ithal ediyorsanız, o ürünün üretim sürecindeki gömülü emisyonu (embedded emissions) beyan etmeniz ve sertifika satın almanız gerekiyor. SKDM'nin kendi hesaplama metodolojisi var — AB Uygulama Tüzüğü (2023/1773) ile tanımlanmış.

IPCC AR6 (Altıncı Değerlendirme Raporu) — şu an yürürlükteki resmi referans.2021 yılında yayımlanan bu raporda GWP değerleri güncellendi. Uluslararası standartların büyük çoğunluğu (ISO 14064, SKDM, EU ETS MRV tüzükleri) artık AR6 değerlerini kullanıyor.

Doğrudan erişim linkleri:IPCC AR6 WG1 Raporu — Annex II, Table AIII.2
Tüm GWP değerlerinin (20 yıllık ve 100 yıllık) bulunduğu resmi tablo buradadır.

https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/